Executieve functies kom je overal tegen…

Vorig jaar schreef ik al over de executieve functies, ofwel de vaardigheden die je nodig hebt om een taak goed uit te voeren. Vorige week schreef ik over het maken van surprises. Ook hiervoor heb je goed ontwikkelde executieve functies nodig. Of voor het organiseren én uitzitten van een kerstdiner…

Juist bij (hoog)begaafden kunnen deze vaardigheden niet goed ontwikkeld zijn. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat ze onvoldoende getraind worden door het niet-passende onderwijsaanbod of doordat deze functies overvraagd worden door de hogere verwachtingen die anderen hebben van hoogbegaafde kinderen. Executieve functies train je door veel te oefenen en dit is nu juist iets wat hoogbegaafde kinderen op school vaak niet hoeven te doen, doordat ze de leerstof snel door hebben.

Over deze functies is al veel geschreven. Zo hebben Peg Dawson en Richard Guare meerdere, goed leesbare boeken over dit onderwerp geschreven, zoals Slim maar en Executieve functies bij kinderen en adolescenten. Zij onderscheiden 11 executieve functies (ef), die onderverdeeld zijn in 2 groepen.

Gericht op ‘cognitie’:

  • Werkgeheugen
  • Planning
  • Organisatie
  • Timemanagement
  • Metacognitie

Gericht op ‘gedrag’:

  • Responsinhibitie
  • Emotieregulatie
  • Volgehouden aandacht
  • Taakinitiatie
  • Doelgericht gedrag
  • Flexibiliteit

Als jouw ef niet goed ontwikkeld zijn, dan zul je waarschijnlijk regelmatig tegen frustraties oplopen als je iets af moet hebben. Zo kun je de tijd verkeerd hebben ingeschat, of heel snel afgeleid zijn, of je overziet het geheel niet.

Maar ook in de persoonlijke relaties zijn goed ontwikkelde ef nuttig, misschien wel noodzakelijk. Zo kan het bij slecht ontwikkelde ef voorkomen, dat je het moeilijk vindt om anderen te laten uitspreken omdat je vaak al kunt bedenken waar die persoon naar toe wil gaan, of dat je momenten hebt waarop je explodeert van woede, terwijl je het eigenlijk niet zo kwaad bedoelde maar je het op dat moment wél zo intens ervoer. Dit kan ervoor zorgen dat mensen je niet aardig vinden, terwijl je het zo goed bedoelde. Én als hoogbegaafde voel je de emoties van anderen vaak heel goed aan, waardoor het onaardig gevonden worden door anderen weer je intensiteit vergroot…

Gelukkig zijn je executieve functies wel te trainen. Eerst is het belangrijk om inzicht te krijgen in de ef die bij jou onderontwikkeld zijn, maar ook in welke sterk ontwikkeld zijn.

De komende weken zal ik meer uitleg geven over het nut van goed ontwikkelde ef, de verschillende functies toelichten en tips geven ter verbetering hiervan. Voor velen van ons zal dit een feest der herkenning zijn, want wie heeft dit nu nog nooit meegemaakt…

  • het nét wel/niet halen van een deadline?
  • je neemt je voor die dag een vervelende klus te doen, maar uiteindelijk is je huis opgeruimd of je boek uitgelezen en die klus nog steeds niet gedaan?
  • naar boven lopen om iets te pakken en beneden komen met lege handen of iets heel anders?
  • voor je beurt spreken omdat je al weet welke kant het gesprek opgaat en je verder wilt, of omdat je zó enthousiast bent over het onderwerp dat je alles meteen wilt vertellen?
  • moeite hebben met je emoties als je dreigt te verliezen bij een spelletje?

Wil je meer weten over hoogbegaafdheid of over hoe ik jou zou kunnen helpen? Check dan eens mijn website: www.hbcoachinguitgeest.nl