Surprisestress!

Aanstaande donderdag is het weer 5 december, pakjesavond. Nu mijn kinderen tieners zijn, zijn we in de fase van de surprises beland. Een gezellige tijd, met deuren die angstvallig gesloten moeten blijven en geheimpjes die tóch gedeeld worden omdat cadeaus gekocht moeten worden en ze dit nog niet altijd zelf kunnen. Het is echter ook een stressvolle tijd, want een surprise bedenken is één ding, maar deze zó maken als het plaatje dat je in je hoofd hebt, is een tweede. En als het er niet zo uitziet als je het wel zou willen…

Perfectionisme is een van de vijf zijnskenmerken van hoogbegaafden, volgens het Zijnsluik van Tessa Kieboom. Dit Zijnsluik geeft de persoonlijkheidskenmerken, de gevoelskenmerken, van hoogbegaafden weer: perfectionisme, rechtvaardigheidsgevoel, sensitief, kritische instelling en autonomie. Deze vijf kenmerken maken dat hoogbegaafde jongeren zich vaak onbegrepen voelen. Ze hebben door deze kenmerken een andere manier van begeleiden nodig dan de meeste andere kinderen.

Voor deze jongeren ligt perfectionisme ook weer net iets anders dan bij andere jongeren. Zij hebben het denkvermogen om problemen dieper te kunnen doordenken en met betere, meer perfecte oplossingen te kunnen komen. Hierdoor leggen ze de lat voor zichzelf vaak erg hoog en zijn ze zich er goed van bewust als ze deze lat niet behalen. Dit kan leiden tot frustraties. Zo kan het voorkomen dat een hoogbegaafde jongere het werkstuk niet eerder wil inleveren dan wanneer het in zijn ogen perfect is. Of dat deze jongere een opdracht telkens uitstelt omdat hij weet dat hij deze niet zó kan uitvoeren als hij wel zou willen. (‘hij’ kan ook ‘zij’ zijn)

Hoogbegaafden zien dit perfectionisme als een mogelijkheid tot groei, tot zelfontwikkeling. Opmerkingen als ‘Het is toch goed genoeg zo’ en ‘Wees tevreden met wat je nu gemaakt hebt’ raken hen dan ook in hun wezen, in hun zijn. Ze kunnen hun hoge doelen niet goed loslaten, want dan remmen ze zichzelf in hun ontwikkeling.

Dit zorgt er ook voor, dat zij een andere benadering nodig voor het begeleiden bij faalangst. Ze moeten zich in hun wezen bewust worden van de verschillende criteria waaraan ze willen voldoen en welke stappen ze moeten zetten om dit doel te behalen. Vervolgens moeten ze zicht krijgen op de inspanning die ze hiervoor moeten leveren en de tijd die hun dit gaat kosten. Is deze inspanning het doel waard? Hebben ze deze tijd hiervoor?

Deze stappen heb ik van de week ook doorlopen. Ik had een ‘supermooi’ idee voor de surprise die ik wilde maken, maar geen idee van de uitvoering hiervan. Na verschillende mogelijkheden én de voor mij beschikbare tijd bekeken en overdacht te hebben, heb ik concessies moeten doen aan het ontwerp. Ergens in mij steekt dit, want de surprise wordt niet zó als ik in gedachten had. Maar ik kan er wel vrede mee hebben, omdat ik denk dat het toch een mooie surprise gaat worden én omdat degene voor wie ik het maak niet weet wat ik anders had willen maken. Het belangrijkste is de gedachte die erachter zit, de boodschap die je wilt vertellen. Zo lang deze duidelijk is, is de surprise perfect!